گواهی مبدا چیست؟
در حوزه تجارت بین‌الملل و برای صادرات و واردات، گواهی مبدا از مدارک الزامی است. گواهی مبدا نشان می‌دهد که کالاهای مورد معامله در روند صادرات و واردات، در چه کشوری تولید شده و اعتبار آن‌ها به چه شکل است. این گواهی در سطح بین‌المللی دارای اعتبار بوده و اصالت کالای مورد معامله را تضمین می‌کند. این گواهی می‌تواند برای واردکنندگان برخی تعرفه‌ها و شرایط ترجیحی را ایجاد کند. در ادامه بیشتر درباره گواهی مبدا توضیح داده و با جزئیات دریافت آن آشنا می‌شویم.
گواهی مبدا در معاملات بین‌المللی
برای تجارت بین‌الملل، برخی اسناد از جمله دریافت گواهی مبدا ضروری هستند. گواهی مبدا یا Certificate of Origin توسط اتاق بازرگانی (ICC) صادر شده و از مدارک ضروری در روند معاملات بین‌المللی به شمار می‌رود. یکی از مهمترین مواردی که در این گواهی درج میشود، کشور تولید کننده محصول مورد نظر است که برای اطمینان بیشتر وارد کننده از اعتبار و کیفیت محصول، مهم است. این گواهی از مدارکی است که در زمان ترخیص کالای خریداری شده از گمرک، باید ارائه شود.
از آنجایی که گاهی دولت‌ها برای واردات کالا از کشورهای مشخصی تعرفه‌های ترجیحی تعیین می‌کنند، داشتن چنین گواهی برای دولت‌ها، گمرک و بانک از اهمیت زیادی برخوردار خواهد بود. آنچه که باید بدانید، این است که خود تاجران باید اعتبار گواهی مبدا را بررسی کنند، زیرا اتاق بازرگانی هیچ مسئولیتی در قبال تشخیص ضرورت صدور آن نخواهند داشت.
مهمترین مواردی که در گواهی مبدا درج میشود، شامل اطلاعات زیر است:
● شماره و تاریخ فاکتور فروش کالای مورد نظر
● وزن خالص و ناخالص کالا
● نحوه بسته‌بندی
● مشخصات محصول طبق بارنامه و پروانه گمرک
● مشخصات وسیله حامل کالا طبق بارنامه
● مشخصات کشور سازنده (فروشنده)
● مشخصات فرستنده یا صادر کننده طبق بارنامه
● مشخصات فرد (یا شرکت) گیرنده یا وارد کننده کالا براساس بارنامه حمل
همه این موارد، باید در یک گواهی مبدا کامل و معتبر درج شوند تا بتوان برای روند واردات کالا از تحویل تا ترخیص و … از آن استفاده کرد.
انواع گواهی مبدا
به طور کلی، انواع گواهی مبدا را می‌توان در دو دسته اصلی گواهی‌های ترجیحی و غیرترجیحی بررسی کرد.
● گواهی مبدا ترجیحی
گواهی ترجیحی تحت عنوان گواهی فرم A شناخته شده و اغلب توسط کشورهای توسعه یافته استفاده میشود. هدف این نوع گواهی، کمک به اقتصاد کشورهای در حال توسعه و کمتر و پیشرفته است که با در نظر گرفتن تخفیف‌های تعرفه‌ای، گواهی‌های مبدا ترجیحی را صادر می‌کنند.
● گواهی غیرترجیحی
این گواهی مختص کشورهای خاصی نیست و تنها مدرکی برای نشان دادن کشور تولید کننده کالا و مبدا واردات آن است. در این گواهی مبدا تمام اطلاعات لازم که در بالا به آن اشاره کردیم، ذکر خواهد شد.
دسته‌بندی گواهی مبدا در ایران
علاوه‌بر دسته بندی گواهی‌ها به دو صورت ترجیحی و غیرترجیحی، در ایران انواع گواهی مبدا به سه شکل صادر میشود. انواع رایج گواهی استفاده شده در ایران، شامل موارد زیر است:
●گواهی GSP صادر شده برای صادرات به کشورهای اروپایی (به استثنای کشورهای عضو اتحادیه اروپا) و آمریکایی، قرقیزستان، قزاقستان، ترکیه، ژاپن و اقیانوسه
●گواهی صادر شده برای کشورهای آفریقایی و آسیایی
●گواهی CSTP برای صادرات به کشورهای دارای توافق نامه صادرات کالاهای خاص با ایران
این سه نوع گواهی، براساس نوع کالا و براساس کشور وارد کننده، صادر می‌شوند.
نحوه ثبت درخواست صدور گواهی مبدا
قبل از هر چیز، لازم است بدانید که گواهی مبدا توسط اتاق بازرگانی هر کشور صادر میشود. وظیفه این کار در ایران برعهده اتاق بازرگانی و صنایع و معادن است. برای صدور گواهی مبدا در مناطق آزاد، باید به سازمان‌های مناطق آزاد مراجعه کنید. این وظیفه در مناطق ویژه اقتصادی برعهده سازمان بنادر و دریانوردی است. افرادی که دارای کارت بازرگانی هستند، می‌توانند برای دریافت گواهی اقدام کنند.
برای درخواست صدور گواهی CO، افراد دارای کارت بازرگانی باید به سامانه یکپارچه مربوط به گواهی وارد شوند. تمام مراحل و فرآیند درخواست تا صدور گواهی از طریق این سامانه انجام میشود و اطلاعات کافی برای درخواست، داخل سامانه قابل دسترسی است. البته ورود به سامانه تنها راه درخواست آن نیست، بلکه می‌توانید به صورت حضوری هم برای اخذ آن اقدام کنید. برای این کار، باید با داشتن مدارک لازم به اتاق بازرگانی مراجعه کرده و درخواست صدور گواهی مبدا را ثبت کنید.
مدارک لازم برای اخذ گواهی مبدا چیست؟
زمانی که برای صدور گواهی مبدا درخواست می‌دهید، باید مدارک لازم را به اتاق بازرگانی ارائه کنید. چه درخواست به صورت آنلاین باشد و چه بخواهید به شکل حضوری اقدام کنید، مدارکی را باید ارائه دهید. این مدارک عبارتند از:
●پروانه گمرکی (یا تصویر آن برای درخواست آنلاین)
●بارنامه حمل کالا (یا تصویر آن برای درخواست آنلاین)
●فیش بانکی پرداخت هزینه صدور گواهی مبدا
●فرم گواهی مبدا تایپ شده به زبان انگلیسی
● لیست عدل بندی (در صورت تعدد کالای خریداری شده)
● کارت بازرگانی یا تاییدیه استعلام اعتبار کارت بازرگانی (یا مجوز دریافت شده از سامانه یکپارچه فرآیندهای کارت بازرگانی)
● معرفی نامه درخواست و دریافت گواهی
همه این مدارک باید برای صدور گواهی ارائه شوند. چنانچه شما به‌عنوان یک شخص حقوقی و به نمایندگی از طرف مدیر عامل یا اعضای هیئت مدیره به اتاق بازرگانی مراجعه می‌کنید، باید یک معرفی نامه داشته باشید که صلاحیت شما برای پیگیری امور مربوط به درخواست را نشان می‌دهد.
هزینه دریافت گواهی
درخواست و دریافت گواهی مبدا از اتاق بازرگانی هزینه‌هایی را برای شما به دنبال خواهد داشت. براساس آخرین و جدیدترین مصوبه اتاق بازرگانی ، هیئت نمایندگان این سازمان هزینه‌های حق ورودی، حق عضویت و صدور گواهی شامل هزینه های نهایی گواهی مبدا میشود.
زمانی که برای صدور گواهی درخواست می‌دهید، باید فیش‌های بانکی پرداخت مبالغ فوق را همراه سایر مدارک ارائه دهید.
جمع‌بندی
در این مطلب آنچه را که درباره اخذ گواهی مبدا لازم است بدانید، بررسی کردیم. این گواهی جزو مدارکی است که در روند تجارت بین‌الملل باید دریافت شود. با داشتن گواهی مبدا ممکن است برخی وارد کنندگان بتوانند شرایط ترجیحی برای خرید کالای مورد نظر خود دریافت کنند. نحوه دریافت این گواهی، مدارک لازم، هزینه‌ها و شرایط آن را در این مطلب بررسی کردیم.